Benim için yıllar boyunca sualtı dünyası sıcak renklerle boyanmıştı. Mercan Resifleri, tropik balıklar, turkuaz sulardan resiflere süzülen güneş ışıkları. Hayatın her açıdan görsel bir şölen olduğu yerlerde tanıdım okyanusu.
Sonra Kuzeye geldim.
İlk dalışımı çok iyi hatırlıyorum. Hiç acelesi olmayan bir gündoğumu. Kızıl bir gökyüzü. Hava sıcaklığı -19 derece, su sıcaklığı 3 derece. Mercen resifleri yok. Balık sürüleri yok. Alışageldiğim anlamda bir görsel şölen yok.
Daha sonra sualtında zaman geçirdikçe çok önemli bir şey farkettim. Soğuk su daha az yaşam anlamına gelmiyor.
Farklı bir Yaşam anlamına geliyor.
Sıcak su ekosistemleri hız üzerine kuruludur. Yüksek sıcaklıklar, hızlı metabolizma, hızlı büyüme ve hızlı üreme anlamına gelir. Mercanlar resifleri oluşturur, algler hızla büyür, balıklar sık sık yumurtlar. Yaşam agresif bir rekabet halindedir ve renk genellikle bir hayatta kalma biçimidir.
Soğuk su ise tüm bunları tersine çevirir. Burada enerji çok değerlidir. Büyüme yavaş ve üreme sınırlı olur soğuk sularda. Canlılar sebepsiz yere enerji harcamaktan kaçınırlar. Soğuk suda yaşam sayıya değil verimlilik ve dayanıklılığa odaklanır.
Bu sebeple soğuk su ekosistemleri genellikle sakin görünür ancak inanılmaz derece istikrarlıdır.
Soğuk su organizmaları, tropikal yaşamın asla karşılaşmadığı zorluklarla karşı karşıyadır. Donmaya yakın sıcaklıklar, sınırlı güneş ışığı ve uzun karanlık kış mevsimi. Bu koşullar altında hayatta kalmak için canlılar olağanüstü adaptasyonlar geliştirmişlerdir.
Bazı balık ve omurgasızlar metabolizmalarını önemli ölçüde yavaşlatarak enerjiyi yakmak yerine korurlar. Yukarıda bahsettiğim sebepsiz yere enerji harcamaktan kaçınırlar. Bazıları vücutlarında buz kristallerinin oluşmasını önlemek için hücrelerinde doğal antifriz proteinleri üretir. Diğerleri ise uzun ve sert kışları atlatmak için daha kalın dokular geliştirir veya yağ depolar.
Hareketleri bile değişir. Soğuk su balıkları etrafta dolaşarak enerji harcamazlar. Havada asılı kalır, dinlenir ve sadece gerektiğinde hareket ederler. Hatta bazen dalıcılar plastik mi diye sormaktan kendini alamaz .. Plastik değil 🙂
Algler, Soğuk Denizlerin Gizli Kahramanları
Tropik bölgelerde dalgıçlar genellikle alglerden şikayet ederler. Fazla alg, mercan resiflerinin stres altında olduğu anlamına gelir. Soğuk sularda ise algler çok farklı bir hikaye anlatır.
Soğuk su algleri yavaş ama istikrarlı bir şekilde büyür. Birçok tür, kayaların yüzeyinde ince tabakalar oluşturur ve inanılmaz derecede berrak sudan geçen güneş ışığıyla beslenir. Silfra gibi görüş mesafesi 100 metreden fazla olabildiği yerlerde , bu görüş mesafesi alglerin derinliklerde bile fotosentez yapabilmesini sağlar.
Renkleri soluktur. Yeşil, kahverengi, koyu kırmızı. Zayıf oldukları için değil, pigmentleri düşük ışık ve soğuk sıcaklıklara uyum sağladıkları için. Bu pigmentler mevcut az miktardaki ışığı emer ve onu verimli bir şekilde enerjiye dönüştürür.
Soğuk su ekosistemleri bu alglere dayanıyor. Besin zincirinin temelini oluşturan bu algler olmasaydı ekosistem çökerdi desem sanırım abartı olmaz.
Neden Büyük Balık Sürülerini Görmüyorsunuz?
Kısaca söylemek gerekirse soğuk su balıkları kalabalık yaşamazlar.
Buradaki balıklar genellikle yalnızdır veya nüfus olarak kalabalık değillerdir. Daha yavaş büyürler, daha uzun yaşarlar ve daha az sıklıkta ürerler.
Hayatta kalma stratejileri “sayıca üstünlük” değil, biraz daha az ortalarda görünüp, enerji tasarrufu yapmaktır.
Soğuk suda yaşama dair bur farklılığı anladığınızda dalışa bakış açınız değişir. Dalış noktalarını kuşatan volkanik kayaların oluşumlarını, üzerlerindeki dokuları incelemeye başlarsınız.
İşte o zaman soğuk su size kapılarını açmaya başlar.
Hareket aramayı bırakıp desenleri aramaya başlarsınız. Dokular. İnce renk değişimleri. Göz önünde saklanan yaşamı ortaya çıkaran küçük detaylar.
Tropik bölgelerde geçirdiğim yılların ardından, soğuk su okyanusa bakış açımı değiştirdi.
Hayatın güçlü olmak için bolluğa ihtiyaç duymadığını öğretti bana. Sessizliğin de bir bolluk barındırdığını. Dayanıklılığın genellikle gözümüzün önünde saklı olduğunu.
Soğuk su ekosistemleri bizim için performans göstermez. Dikkat çekmek için rekabet etmezler. Sadece sabırla, verimli bir şekilde ve inanılmaz bir güçle var olurlar.
Ve onları nasıl bakacağını öğrendiğinde, onların hiç de boş olmadıklarını fark edersin.
Güzel bir gün geçirmeniz dileğiyle
