Bazı yerlere bir fotoğrafta görüp beğenip seyahat edersiniz. Bazı yerleri arkadaş tavsiyesi ile. Bazı yerler vardır ki bir kitap okuyup, merak edersiniz. Benim için Finlandiya ‘’ Beyaz Zambaklar Ülkesi ‘’ ile yıllar önce başladı. Bu kitap bir gezi rehberi ya da tarih kitabı değil. Hatta klasik anlamda bir roman bile sayılmaz. Ama bir ülkenin nasıl ayağa kalktığını, nasıl düşündüğünü ve nasıl bir toplum olarak dönüştüğünü anlatır. Okuduktan sonra Finlandiya zihnimde yer etti. Bir destinasyon olarak değil, anlaşılması gereken bir fikir gibi.
Ve bir gün, gitmeye karar verdim.
Helsinki ile başlamadan önce aslında genel olarak Finlandiya’yı biraz anlamak gerekiyor. Bu ülke yüzyıllar boyunca başka ülkelerin yönetimi altında yaşamış. Önce İsveç bu topraklarda hüküm sürmüş, sonra Rus İmparatorluğu. Bağımsızlık ise 1917 yılında, dünyanın zaten karışık olduğu bir dönemde gelmiş. Bağımsızlıktan sonrası hiç kolay olmamış. Savaşlar, sert kışlar ve beraberinde gelen ekonomik zorluklar. Ama Finlandiya bu süreçten farklı bir şekilde çıkmış. Hızlı ve aceleci olmak yerine bütün zorluklara rağmen sakin ve reformist adımlar atmış. Günü kurtarmak için değil ülkeyi ve ülkenin geleceğini şekillendirmek için çalışmışlar. Bu da eğitimle ve eşitlikçi bir toplum kurmakla mümkün olmuş.
Havalimanında metroya bindiğimde kulağıma ilk çalınan Fince oldu. Fince kulağımın alışık olduğu hiçbir Avrupa diline benzemiyor. Estonca ve Macarca ile aynı dil ailesinden geliyor. Ama bir süre sonra kulağa uyumlu gelmeye başlıyor. Sanki bu ülkenin karakteriyle örtüşen bir dili var: sade, net ve kendine özgü.
Helsinki’ye vardığımda beni karşılayan şey büyük bir başkent olmadı. Aksine ilk dikkatimi çeken sakinlikti. Kuzey Avrupa ülkelerine özgü olan sadelik burada da vardı. Ne devasa gökdelenler ne de karmaşık bir şehir kaosu…
Geniş sokaklar, temiz bir hava ve her şeyin arasında hissedilen bir boşluk. Ama bu boşluk eksiklik değil, alan. Helsinki bir başkent ama ağırlık hissi yok. İnsan kendini sıkışmış hissetmiyor.
Yürüdükçe fark etmeye başlıyorsunuz bu şehir gösteriş için değil, yaşamak için tasarlanmış. Her şeyin bir amacı var. Sokaklar rahat, ulaşım düzenli, deniz hep bir şekilde yakın. Doğa şehirden ayrı değil, onun bir parçası. Kaçacak bir yer aramıyorsunuz, çünkü zaten kaçmaya gerek yok.
İkinci Dünya Savaşı esnasında Helsinki defalarca bombalanmış. Ama iyi organize edilmiş bir şehir savunması ile birçok Avrupa ülkesine kıyasla ayakta kalmayı başarmış. Savaş sonrasında ise şehir planlaması bilinçli bir şekilde ele alınmış. Yani amaç sadece yeniden bir şehir inşa etmek değil, daha yaşanabilir bir şehir inşa etmek olmuş.
Bir noktada yolunuz ister istemez şehrin simgelerinden birine çıkıyor: Helsinki Katedrali ( Helsingin Tuomiokirkko ) Senato Meydanı’nın üzerinde yükselen bu beyaz yapı, abartısız ama etkileyici. Sanki gökyüzünü yansıtmak için yapılmış gibi bütün heybetiyle şehri selamlıyor. Tam karşısında beni en çok etkileyen Finlandiya Milli Kütüphanesi (Kansalliskirjasto).
Caddeyi takip edip denize açılan sokaklardan birine girdiğinizde, eğer ortalığa yayılan kahve kokusuna yenilmeden sokağın sonunu getirebilirseniz, Baltık Denizi sizi karşılıyor olacak. Ben hiç mücadele etmeden kahvenin zaferini kabul edip bir kahve molası verdim.
Helsinki’de zaman geçirdikçe aslında sizi etkileyen şeyin binalar değil, atmosfer olduğunu fark ediyorsunuz. İnsanlar yüksek sesle konuşmuyor. Kalabalık içinde bile bir sakinlik var. Herkesin kendine ait bir alanı var ve bu alan korunuyor.
Bu şehir sizi sürekli eğlendirmeye çalışmıyor. Onun yerine küçük anlar sunuyor. Deniz kenarında yürümek, bir parkta oturmak, sessiz bir kafede kahve içmek… Bunlar yeterli oluyor.
Beyaz Zambaklar Ülkesinde bir hikayeyi değil meğerse bir düşünce biçimini anlatıyormuş. Gösterişsiz, sessiz ama bir o kadar da derin bir düşünce biçimi.
Ve şehirden ayrıldıktan sonra anlıyorsunuz ki…
Bazen en çok şey söyleyen yerler, en az konuşanlardır.
